Diz Ağrısı

Diz ağrısı, birbirine benzeyen ama başlangıcı, oluşma şekli, şiddeti, ağrı tipi farklı olan tabii tedavileri de farklılık gösteren pek çok klinik durumların sonucudur.

Dizin menisküs yırtığı, kıkırdak aşınması, yırtığı, kaybı gibi yaralanmaları, bağ yaralanmaları gibi mekanik bozukluklarına bağlı gelişen ağrı genellikle aynı bölgede muayene bulgusu verir. örneğin medial (iç) menisküs yırtığı medial diz ekleminde bulunur.yürürken şiddetli ağrı oluşur, bazan kilitlenir, ya da takılır ve şiddetli ağrıya ve hareket ettirememeye neden olur. hemen herzaman dizde bir burkulma, gerilme yaralanma öyküsü vardır. ayırıcı tanıda başka ağrıları ayırmak gerekir, çünkü menisküs yırtığı varsa artroskopik cerrahi ile tedavi edilir, diğerleriyse konservatif, yani ameliyatsız tekniklerle. MRG ile tetkik dizin iç yapılarının görüntülenmesinde ve muayene ile elde edilen bulgularıın doğrulanması ve desteklenmesinde çok etkindir. ama muayenesiz bir tetkik aldatıcı olabilir. hastanın ağrıları ve şikayetleri esastır, bunlar tedavi edilecektir, filmler değil. görünen bozukluklar, örneğin bir kıkırdak yaralanması veya kistik oluşum yakınmaya neden olmuyorsa müdahale edilmez. tedavide göz önüne alınır o kadar. bazan dizin iç kısmında ağrı şiddetlidir, aynı menisküs gibi iyi lokalize edilebilir, şiddetlidir, ama MRG'de yırtık rapor edilmez. bu durum genellikle diz medialinden geçen karaciğer (kc8), dalak pankreas (dp9 ve 10) meridyenlerindeki duyarlılığa bağlıdır. kalçaya ve ayağa yansıma özelliğindedir, menisküs testleri şüphelidir, diz pek rahatsız değildir. kilolu hanımlarda tam diz içi bölgede yağlı dokuda topaklanma ve dokunmakla şiddetli duyarlılık oluşur. metabolik sendromla (tip II diabet, hipertansiyon, kolestrol yüksekliği, tiroid bozuklukları, şişmanlık) beraber görülür.bedende ek rahatsızlıklar, özellikle mide barsak sisteminde kabızlık, ülser, reflü, baş ve boyun ağrıları, halsizlik, uyku bozuklukları, yaygın ağrılar ve el ayak uyuşmaları şeklinde görülebilir. bu tür ağrılar nöraljiktir ve biriken aside, yani çöplere işaret ederler.bu durumda sadece dizin tedavisi, ameliyatları tatmin edici sonuçlar vermezler. artroskopilerin, diz protezlerinin halk arasında kötü ünü bu nedenle oluşmuş olabilir. bazı hastalar öyle korkutuluyorlar ki, kilitli menisküsü olan, yani menisküs yırtılıp katlanıp dizin içinde ezilmesi ile şiddetli ağrıları çeken hastalar bile ameliyattan uzak durmakta, çok fayda görecekleri bir tedaviden mahrum kalmakta, dizlerinde oluşan zararlanmayı daha da arttırmaktadırlar. düzgün endikasyon, yani doğru tanıyla yapılırsa diz cerrahileri- tüm cerrahiler çok etkin tedavilerdir. koşul, doktor hasta işbirliğinin iyi kurulmasıdır. tabii kronik sorunlardaki elektif, yani zamanının belirlenebildiği ameliyatlardan sözediyoruz; apandisit gibi acil durumlardan değil. bu durumlarda hastanın rızasının alınmadığı durumlar dahi olabilir.

bağ yaralanmaları dizde boşalma, kuvvetsizlik, güvensizlik, sağlam hissetmeme gibi yakınmalar oluşturur.ön çapraz bağ başta olmak üzere şişmeye, diz içi kanamaya neden olan kazaların çoğu yırtılma, kopma, gerilmeye neden olur. uygun fizyoterapi ve konservatif tedaviyle kendiliğinden iyileşme gerçekleşebilir. ancak bazan boşalmalar ve ağrılı şişlikler günlük hayatı etkileyecek kadar fazla olabilir; bu durumda yine cerrahi yapılır. kişinin ihtiyaçları, spor seviyesi, genel durumu, yaşı gibi pekçok unsur doktor ve hastanın karşılıklı görüşmesi ile irdelenip hasta için uygun tedavi seçeneği oluşturulmalıdır.

kıkırdak bozuklukları şişlik ile beraber olabilir. aşınmaya (osteoartrit) bağlı, kullanmakla artan, bazı hareketlerde ve zorlanmalarda oluşan ağrılar vardır, yorulmakla şiddetlenir. düz yolda yürümek genellikle pek rahatsız etmezken, merdiven, özellikle inmek, batıcı, ani ağrıya neden olur. muayenesinde de dış tarafta kalan bölge çok duyarlıdır. yürürken, özellikle ayak sabit dışa doğru gövdeyi döndürme sırasında takılmalar olabilir; bunlar menisküsteki takılmadan biraz farklı ifade edilir. bu hastalarda bacak arkası kaslarda, özellikle hamstring, gastrocnemius ve adduktor gerginlik ve bacağın serbestçe havaya kaldırılmasına engel olacak kadar sert ve ağrılı kas spazmı bulunur. kramplar da bu hastalarda sıktır. aslında sorun tüm kalça ve bacaktaki yaygın kas spazmı ile birlikte olan bozuk regülasyondur. o yüzden bel, bacak ve diz egzersizleri beraber yaptırılmalıdır. düzenli yürüyüşler, diz ve tüm bacağın dolaşımını ve lenf drenajını arttıracak, meridyenleri uyaracak masajlar, şişlik yoksa dize sıcak uygulama, vücutta latent asidoza neden olmayacak şekilde beslenmek ve arınma kürleri- detoks uygulamaları ( kıkırdak vücuttaki en bazik dokudur, o yüzden asid oluşumundan ilk başta etkilenmektedir)yapılacak tüm klasik ortopedik yöntemlere eklenmelidir. dinlenme ve yeni bir ağrıdan korunma herşeyin önünde yapılması gerektiğinden yürüme ve egzersiz gibi zorlayabilen çalışmalar ölçülü yapılmalı, sayı ve zorlanmada artış basamaklı olmalıdır. bazan travma sonrası oluşan osteokondral -kemik ve kıkırdak- kırılmaları ve kayıpları olabilir. bunlar daha çok gençlerde oluştuğundan artrozdan - kireçlenme- farklı değerlendirilir ve kıkırdak oluşturucu başka cerrahi tekniklerle tedavi edilir. yapılan bu klasik tedavilerin yanında, hatta cerrahilerden önce nöralterapi, chiropractic masajlar, fizyoterapi, ozon uygulamaları çok fayda edebilir. ama yaşam ve davranış tarzını değiştirici, anlatılan gibi bir programa başlamak ağrıların yinelemesini engellemek, kıkırdak aşınmasını yavaşlatmak ve olası protez ameliyatlarını önlemek açısından mutlaka başarılmalıdır. bölge olarak diz böbreğin kontrolundadır, fonksiyonel ve enerjik rahatsızlanmalarından, örneğin yoğun seksüel hayat- erkekler için sık ejakülasyonla- fazla enerji yitimi olur, nefes egzersizleri ve meditasyonla seksüel enerjinin chi-cana dönüşmesi sağlanmalıdır; idrar yolları ile ilgili hastalıklar diz ağrısını tetikleyebilir. bir de düşünsel açıdan yeni oluşan bir duruma alışamama, direnç gösterme, kabullenmeme durumlarında da diz ağrısı, güçsüzlüğü olabilir. bilişsel terapilerden fayda görür.

diz kapağındaki aşınma çok sık görülür, hanımları daha sık rahatsız eder. diz arkasındaki kas gerginliğine bağlı patellada (diz kapağı) arkaya fazla basınç uygulanması, bacağın anatomisi gereği dışa doğru açılanma- X bacak-, iç taraf kaslarının zayıflaması ya da dış - iç kas balansının yanlış çalışmayla bozulması, aşırı zorlayıcı aktiviteler- namaz oturuşu, alaturka tuvalet, yer sofrasında oturmak, vb- genellikle nedenleri oluşturur. kireçlenmede konuştuğumuz kıkırdak yıpratan tutum, davranış ve beslenme şekilleri de katkıda bulunur. belki de onlar öncüldür, çünkü kimi zaman adolesan ve hatta okul çocuklarında bile bu ağrıların benzerlerine rastlanabiliyor. büyüme ağrısı diye geçiştiriliyor, ama değil.

tedavi şekli yine yukarda anlatıldığı gibidir. namaz oturuşu, alaturka tuvalete oturmak ve bağdaş aslında oldukça rahatlatan, vücuda iyi gelen hareketlerdir. ama eklemler ve kaslar hazır değilse, üstelememek gerekir. yoga ve diğer çalışmalarla yavaş yavaş performans arttırılmalıdır. yürüyüşler meditasyon mantığıyla, tamamen rahatlamak ve güven içinde hissetmek, aceleden uzak durarak kendine ayrılmış zaman olarak değerlendirilmeli ve öyle yapılmalıdır. tüm bunlara rağmen ağrılarda azalma olmaz, fayda görmezse patella- diz kapağı için yapılacak ameliyatlar vardır. tutucu olmamak, tüm seçeneklerden maksimum faydalanmak lazım. bu konuda hekim rehberliği ile size yardımcı olur, size uygun tedavinin belirlenmesinde yol gösterir.